Ngày kị cơm người cha là liệt sĩ của gia đình ông Mai Văn Thơm - tổ 10, thôn Vân Tiên, xã Thăng An.
Trong khói hương trầm nghi ngút của ngày Tết Đoan Ngọ, căn nhà của ông Mai Văn Thơm (tổ 10, thôn Vân Tiên) đông đúc hơn thường lệ. Hôm nay, gia đình ông làm mâm cơm cúng tết và cũng là làm kị cơm (đám giỗ) cho cha của ông - liệt sĩ Mai Văn Nhiều. Không chỉ có người thân, nhiều người dân trong làng cũng có mặt, thắp nén tâm nhang để tưởng nhớ người con ưu tú của quê hương đã ngã xuống năm nào.
Năm nay đã cận kề tuổi 80, ông Đoàn Trọng Kim – một nhân chứng sống của trận càn năm 1969 nhớ lại. Những năm tháng chiến tranh ác liệt, ông xung phong làm du kích thôn, sát cánh cùng bộ đội chủ lực và bộ đội địa phương đánh địch, giữ gìn vùng giải phóng. Ngày đó, mảnh đất này đan dày những con hầm bí mật do Nhân dân đào để nuôi giấu cán bộ cách mạng và làm nơi tránh trú bom đạn.
Ông Đoàn Trọng Kim – nhân chứng sống của trận càn năm 1969, làng Tiên Phước, thôn Vân Tiên, xã Thăng An.
Ông Kim kể, khoảng trưa ngày mồng 5 tháng 5 năm 1969, hay tin địch chuẩn bị đi càn, hàng chục du kích và cán bộ thôn được huy động tham gia đánh địch. Sau một hồi băng rừng chống địch để giữ làng, giữa thế trận không cân sức với một bên là xe tăng, vũ khí đạn dược, một bên là những du kích thôn vũ khí thô sơ. Mọi người được lệnh tản ra, tìm đường chạy về hầm bí mật ẩn nấp. Không may sau đó, những căn hầm bí mật vườn nhà ông Túc bị lộ, chiến sĩ và người dân ẩn nấp bị địch phát hiện bắn chết. Người chết, bị chúng “xẻo” tai nhằm thị uy dân làng. May mắn thay, vị trí ẩn nấp của ông Kim không bị địch phát hiện nên đã thoát chết trong gang tấc. Trong ký ức của người cựu du kích già, câu chuyện về trận càn năm 1969 đôi lúc đứt gãy, không liền mạch do dấu vết của thời gian, nhưng bấy nhiêu đó cũng đủ để thế hệ sau thấu hiểu sự khốc liệt và bi thương của chiến tranh.
Hầm bí mật tại vườn nhà ông Túc nơi ghi dấu trận càn khốc liệt năm 1969 khiến 9 người làng Tiên Phước bị chết, trong đó có 8 người công nhận là liệt sĩ
Ông Trần Đình Thu (một người dân trong làng) cho biết, năm đó ông vừa tròn 14 tuổi. Vừa hay tin địch đã rút khỏi làng, theo hướng hầm bí mật vườn ông Túc, ông chạy tìm cha, lúc đó trong đầu cứ nghĩ khả năng cha cũng bị nặng. Đến nơi, cảnh tưởng hãi hùng, nhiều người chết nằm la liệt.
Trong trận càn tàn khốc năm ấy, kẻ thù đã tàn nhẫn sát hại 8 người tại chỗ nhằm uy hiếp, thị uy tinh thần kháng chiến của dân làng. Về sau, 7 người trong số họ đã được Nhà nước công nhận là liệt sĩ. Họ đã ngã xuống một cách anh dũng, giữ trọn lòng trung kiên với Đảng, với cách mạng đến hơi thở cuối cùng. Từ năm 1969 đến nay Tết Đoan Ngọ ở làng Tiên Phước vì thế mang một sắc thái vô cùng đặc biệt, nhiều gia đình cùng giỗ liệt sĩ trong ngày mồng 5. Ở nơi đó, ngọn lửa cách mạng và tinh thần kiên cường của người dân Vân Tiên vẫn đang được gìn giữ và trao truyền vẹn nguyên qua các thế hệ.
Miếu Giếng Tiên là điểm di tích in đậm dấu tích chiến tranh ở thôn Vân Tiên.
Trao đổi về truyền thống cách mạng của địa phương, ông Đoàn Minh Thắng – Trưởng thôn Vân Tiên cho biết, toàn thôn có 98 liệt sĩ; 30 Mẹ Việt Nam Anh hùng và hai điểm di tích in đậm dấu tích chiến tranh và tinh thần kiên cường của quân dân ta là nơi lộ hầm bí mật tại vườn nhà ông Túc và khu vực Giếng Tiên – Công trường 31.
"Những năm qua, công tác đền ơn đáp nghĩa, chăm lo cho các đối tượng chính sách, gia đình người có công luôn được địa phương thực hiện chu đáo, đảm bảo đầy đủ các chế độ, quà theo quy định", ông Thắng khẳng định./.