Dấu mốc mở ra kỷ nguyên phát triển mới của đất nước
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV không chỉ là Đại hội tổng kết một nhiệm kỳ, mà là Đại hội của tầm nhìn chiến lược, của tư duy phát triển mới, đánh dấu 40 năm đổi mới, hướng tới những cột mốc lịch sử như: Năm 2030, tròn 100 năm thành lập Đảng và năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước.
Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định, “tầm nhìn chiến lược của Đại hội XIV cũng gắn với những mốc rất rõ: Lựa chọn quyết sách để thực hiện thắng lợi các mục tiêu đến năm 2030 và hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045. Đó là những “mốc son” để phấn đấu, để mỗi ngành, mỗi địa phương, mỗi cơ quan và từng người dân đều thấy mình có phần việc cụ thể trong hành trình chung”. Trong bối cảnh đó, Đại hội XIV được xác định là sự kiện chính trị trọng đại, đánh dấu khởi điểm lịch sử tiến vào kỷ nguyên phát triển mới, “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, đặt nền tảng cho việc hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh,văn minh, hạnh phúc.
Bối cảnh trong nước: thời cơ đan xen thách thức lớn chưa từng có
Có thể khẳng định rằng sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu có ý nghĩa to lớn. Nền kinh tế nước ta đã duy trì mức tăng trưởng liên tục, quy mô nền kinh tế không ngừng mở rộng; đời sống Nhân dân được cải thiện rõ rệt; vị thế và uy tín quốc tế ngày càng được nâng cao. Đặc biệt, nhiệm kỳ Đại hội XIII đã để lại nhiều dấu ấn đậm nét về xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, tinh gọn bộ máy, đổi mới quản trị quốc gia, tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc cho nhiệm kỳ mới.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu cũng đã bộc lộ những giới hạn của mô hình phát triển cũ. Trong đó, đáng chú ý là tăng trưởng vẫn phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ, đầu tư vốn lớn; năng suất lao động còn thấp; thể chế phát triển còn nhiều điểm nghẽn; chất lượng tăng trưởng, năng lực tự chủ của nền kinh tế chưa tương xứng với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tinh gọn, hiệu lực, hiệu năng, hiệu quả đã và đang đặt ra những yêu cầu rất cao về năng lực lãnh đạo, năng lực tổ chức thực hiện và tư duy quản trị hiện đại của đội ngũ cán bộ các cấp.
Thực tiễn cho thấy, nếu không tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương thức lãnh đạo và cơ chế vận hành của hệ thống chính trị, nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế, khoa học - công nghệ và năng lực cạnh tranh quốc gia trở nên hiện hữu. Trong bối cảnh đó, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thức XIV được kỳ vọng sẽ đưa ra những quyết sách mang tính đột phá, giải quyết tận gốc các điểm nghẽn phát triển, mở ra không gian phát triển mới, khơi dậy mạnh mẽ hơn nữa khát vọng cống hiến, tinh thần đổi mới sáng tạo của toàn xã hội.
Bối cảnh quốc tế và khu vực: biến động sâu sắc, nhanh chóng, khó lường
Đại hội lần thứ XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực đang trải qua những biến động lớn. Cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc vẫn là yếu tố chủ đạo chi phối cục diện toàn cầu, thể hiện qua việc không ngừng điều chỉnh chính sách, mở rộng phạm vi ảnh hưởng và bảo vệ lợi ích cốt lõi của mình. Sự cạnh tranh này ngày càng mang tính toàn diện, vượt ra khỏi khuôn khổ quân sự, an ninh truyền thống để lan sang các lĩnh vực kinh tế, công nghệ mũi nhọn, chuỗi cung ứng toàn cầu, năng lượng và không gian mạng.
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, chuyển đổi số, đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, quản trị và quan hệ xã hội. Quốc gia nào chậm thích ứng sẽ đối mặt nguy cơ bị gạt ra bên lề chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời, các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, dịch bệnh, môi trường sinh thái đặt ra yêu cầu phải đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng nhanh, xanh, bền vững.
Đối với khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Đông Nam Á, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng tác động trực tiếp đến môi trường an ninh, phát triển của Việt Nam. Biển Đông tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp; các cơ chế hợp tác khu vực đan xen giữa hợp tác và cạnh tranh.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam vừa đứng trước những thời cơ phát triển hiếm có nhờ vị thế địa chính trị, kinh tế ngày càng được nâng cao, vừa đối mặt với những thách thức gay gắt đòi hỏi phải có tư duy chiến lược mới, bản lĩnh chính trị vững vàng và năng lực thích ứng linh hoạt.
Tầm quan trọng đặc biệt của Đại hội XIV trong giai đoạn phát triển mới
Đại hội của tầm nhìn và tư duy chiến lược
Đại hội lần thứ XIV có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi không chỉ xác định mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp cho nhiệm kỳ 2026 - 2030, mà còn định hình tầm nhìn phát triển đất nước đến năm 2045. Đại hội có sứ mệnh lịch sử trong việc xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, coi kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, đồng thời nhấn mạnh phát triển nhanh phải gắn liền với bền vững, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của Nhân dân.
Đại hội lần này đề cao tinh thần “tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin”, khơi dậy sức mạnh toàn dân tộc, kết hợp hài hòa giữa nội lực và ngoại lực, giữa sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại. Đây là bước phát triển quan trọng trong tư duy lý luận của Đảng, thể hiện sự trưởng thành về nhận thức, sự đổi mới về tư duy và bản lĩnh chính trị của Đảng cầm quyền trong bối cảnh mới.
Đại hội của hành động
Một điểm mới có ý nghĩa đột phá của Dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIV thể hiện quyết tâm cao độ của toàn hệ thống chính trị là đề cao tính hành động, khắc phục tình trạng “tổ chức thực hiện vẫn là khâu yếu”. Việc tích hợp Báo cáo chính trị, Báo cáo kinh tế - xã hội và Báo cáo xây dựng Đảng; đồng thời xây dựng Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội ngay trong Văn kiện cho thấy quyết tâm chính trị rất cao của Đảng trong việc đưa nghị quyết vào cuộc sống một cách nhanh chóng, hiệu quả.
Điều này phản ánh nhận thức sâu sắc rằng, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu khốc liệt, chậm trễ trong hành động đồng nghĩa với tụt hậu. Đại hội XIV vì vậy không chỉ là Đại hội của tư tưởng, mà là Đại hội của quyết tâm đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, quản trị và tổ chức thực hiện.
3. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV: bối cảnh phức tạp, thách thức lớn đòi hỏi bản lĩnh và trí tuệ cao
Hiện nay, thế giới đang chứng kiến những biến động sâu sắc, nhanh chóng và khó lường. Các yếu tố bất ổn không còn mang tính cục bộ mà lan rộng, đan xen, tác động đa chiều đến mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, toàn diện và kéo dài, không chỉ trong lĩnh vực quân sự, an ninh mà lan rộng sang kinh tế, công nghệ, thương mại, tài chính, năng lượng và không gian mạng. Trật tự thế giới đang trong quá trình tái cấu trúc với xu hướng phân mảnh, khu vực hóa, “chọn bên”, “tách rời chuỗi cung ứng”. Trong bối cảnh đó, đối với một nền kinh tế có độ mở lớn, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu như Việt Nam, những biến động này vừa tạo ra thời cơ mới, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc dịch chuyển chuỗi cung ứng, xu hướng đa dạng hóa thị trường, đầu tư có thể mang lại cơ hội thu hút nguồn lực, công nghệ, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu rất cao về năng lực nội tại, thể chế, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng ứng phó chính sách.
Bên cạnh đó, yêu cầu giữ vững độc lập, tự chủ, tự cường chiến lược, kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế trở thành nguyên tắc xuyên suốt. Đại hội XIV có ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định bản lĩnh, trí tuệ và tầm nhìn của Đảng ta trong việc xử lý hài hòa mối quan hệ giữa hội nhập quốc tế sâu rộng với bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc.
Ngoài ra, phải kể đến yếu tố có tác động sâu sắc nhất đến sự phát triển của nước ta hiện nay là Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ số. Công nghệ không chỉ làm thay đổi phương thức sản xuất, mà còn tái định hình mô hình quản trị, cấu trúc thị trường lao động và quan hệ xã hội.
Đối với Việt Nam, đây là thời cơ “đi tắt, đón đầu” để rút ngắn khoảng cách phát triển, nhưng cũng là thách thức rất lớn nếu không kịp thời đổi mới tư duy và mô hình phát triển. Khoảng cách số, chênh lệch trình độ công nghệ, nguy cơ lệ thuộc vào công nghệ ngoại nhập là những vấn đề hiện hữu. Nếu không chủ động đầu tư cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, Việt Nam có nguy cơ rơi vào “bẫy thu nhập trung bình” dưới hình thức mới. Chính vì vậy, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV được kỳ vọng sẽ đưa ra những định hướng mang tính chiến lược về phát triển khoa học - công nghệ, chuyển đổi số quốc gia, xây dựng nền kinh tế số, xã hội số, Chính phủ số, coi đây là động lực then chốt của tăng trưởng và phát triển bền vững.
Bên cạnh đó, đối diện với những thách thức đến từ an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, môi trường sinh thái. Điều đó đòi hỏi phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, tuần hoàn, phát thải thấp; kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng sống của Nhân dân. Rõ ràng, trong xu hướng đó, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV có vai trò quan trọng trong việc xác lập rõ hơn quan điểm phát triển bền vững, lấy con người làm chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển.
4. Yêu cầu mới đặt ra đối với công tác lãnh đạo của Đảng trong giai đoạn phát triển mới
Đổi mới mạnh mẽ tư duy lãnh đạo, cầm quyền
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIV là yêu cầu đổi mới tư duy lãnh đạo, cầm quyền của Đảng cho phù hợp với bối cảnh phát triển mới. Đảng không chỉ lãnh đạo bằng chủ trương, nghị quyết, mà phải lãnh đạo bằng tầm nhìn chiến lược, năng lực dự báo, khả năng tổ chức thực hiện và hiệu quả thực tiễn.
Tư duy lãnh đạo trong giai đoạn mới phải chuyển mạnh từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, từ mệnh lệnh hành chính sang thiết kế thể chế, tạo động lực và khơi dậy nguồn lực xã hội. Điều này đòi hỏi Đảng phải không ngừng tự đổi mới, tự chỉnh đốn, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, giữ vững bản chất cách mạng và khoa học của một Đảng cầm quyền.
Nâng cao năng lực hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách
Thực tiễn phát triển cho thấy, nhiều chủ trương, nghị quyết đúng đắn nhưng hiệu quả chưa cao do hạn chế trong khâu tổ chức thực hiện. Đại hội XIV phải làm sao giải được bài toán khó, khơi thông bằng được “điểm nghẽn” này, coi nâng cao năng lực thực thi chính sách là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.
Điều đó đòi hỏi phải xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới, năng lực quản trị hiện đại, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, xây dựng bộ máy trong sạch, vững mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Củng cố niềm tin của Nhân dân - nền tảng sức mạnh của Đảng
Trong sự nghiệp cách mạng của Đảng ta, niềm tin của Nhân dân luôn được xem là nguồn sức mạnh to lớn. Đại hội XIV diễn ra trong bối cảnh Nhân dân đặt nhiều kỳ vọng vào sự đổi mới, phát triển và công bằng xã hội. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là mọi chủ trương, chính sách phải thực sự xuất phát từ lợi ích chính đáng của Nhân dân, lấy hạnh phúc của Nhân dân làm thước đo đánh giá hiệu quả lãnh đạo của Đảng.
Việc tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng; kiên quyết, kiên trì phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; nâng cao đạo đức công vụ, kỷ luật, kỷ cương hành chính chính là những giải pháp căn cơ để củng cố niềm tin của Nhân dân, tạo sự đồng thuận xã hội trong triển khai các quyết sách lớn.
Đổi mới tư duy là “chìa khóa” để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước
Đổi mới tư duy theo tinh thần Đại hội XIV trước hết là dám nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng thực trạng, nhận diện rõ những hạn chế, yếu kém và các điểm nghẽn trong phát triển, không né tránh, không đùn đẩy trách nhiệm. Trên cơ sở đó, Đảng đề ra các chủ trương, quyết sách có tầm nhìn dài hạn, mang tính đột phá, sát thực tiễn, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội; giữa hội nhập quốc tế sâu rộng với giữ vững độc lập, tự chủ.
Bên canh việc coi đổi mới tư duy như đột phá chiến lược nhằm hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, Đại hội XIV phải chú trọng đưa ra yêu cầu khắc phục tư duy nhiệm kỳ, cục bộ, khép kín; đề cao tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đổi mới tư duy không chỉ dừng ở nhận thức mà phải được cụ thể hóa bằng hành động quyết liệt, hiệu quả, lấy kết quả thực tiễn và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo. Đây chính chìa khóa then chốt để khơi dậy khát vọng phát triển, giải phóng mọi nguồn lực, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của đất nước và con người Việt Nam, tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
Như vậy, có thể nhận thấy trong bối cảnh hiện nay, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là Đại hội của niềm tin, khát vọng và hành động, gửi đi thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm chính trị của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong việc xây dựng đất nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc. Đại hội không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại của Đảng mà còn là dấu mốc có ý nghĩa sâu sắc đối với vận mệnh và tương lai phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
Nhân dân cả nước đang đặt nhiều niềm tin, trông chờ và kỳ vọng vào Đại hội XIV với mong muốn Đại hội sẽ đề ra những chủ trương, quyết sách đúng đắn, mang tính đột phá, sát thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước, đồng thời giải quyết hiệu quả những vấn đề mà thực tiễn đang đặt ra.
Việc tuyên truyền sâu rộng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm nâng cao nhận thức, tạo sự thống nhất cao về tư tưởng và hành động trong toàn xã hội; củng cố và lan tỏa niềm tin của Nhân dân đối với đường lối, chủ trương của Đảng; khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự cường, trách nhiệm công dân và khát vọng cống hiến của mỗi người Việt Nam trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên phát triển mới.
