LỊCH SỬ ĐỊA ĐẠO BÌNH TÚY, XÃ THĂNG AN

Phương tiện đào chỉ với dụng cụ thô sơ như cuốc, xẻng, trạc, thúng… chia thành các tổ, mỗi tổ có 5 người và được giao đào trong khoảng 5 mét mỗi ca. Đất đào lên được đem ra khỏi khu vực địa đạo, đổ xuống hầm trâu (đây là khu vực sình lầy gần sông Trường Giang) nhằm không cho địch phát hiện. Bằng sự đồng lòng và quyết tâm của nhân dân, thời gian sau, một hệ thống địa đạo dài hơn 3km, nằm sau trong lòng đất hơn 3 mét được hình thành. Miệng hầm của Địa đạo Bình Túy nơi gắn liền với sự hy sinh anh dũng của anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Trương Thị Xáng, khi chị đã mưu trí cứu thoát 300 người ẩn náu bên dưới khi Mỹ mở trận càn vào tháng 2 năm 1965. Ngày 22/02/1965, địch dùng 3 Tiểu đoàn chính quy và 1 Tiểu đoàn địa phương quân mở trận càn quét mới đánh phá Bình Giang. Đến 16 giờ cùng ngày, sau khi phát hiện được miệng địa đạo công khai, địch bắt nhân dân đào phá. Trong khi đó, dưới địa đạo có tổng cộng 300 cán bộ từ tỉnh, huyện, xã và du kích địa phương đang tránh địch càn dưới đó. Đêm tối, địch co cụm tại nhà chị Xáng (nơi phát hiện miệng địa đạo) để phân công canh giữ. Bằng nhiều biện pháp khác nhau, chị Xáng và một số chị em cơ sở của ta đã làm công tác binh – địch vận, vận động một số binh lính địch có cảm tình với cách mạng và hợp đồng giờ để đưa họ mang súng ra vùng giải phóng theo cách mạng. Đồng thời, với cây đèn pin của tên Trung đội trưởng chỉ huy ca trực, chị Xáng đã xuống địa đạo chỉ lối cho hơn 300 cán bộ, chiến sỹ và du kích của ta ra khỏi địa đạo an toàn từ một cửa bí mật khác ven sông Trường Giang. Sau đó, Chị quay lại để thực hiện lời hứa đưa các binh lính địch mang vũ khí ra vùng giải phóng. Tuy nhiên, không may là lúc Chị quay lại, địch đã thay đổi lính trực nên thấy ánh đèn pin (tín hiệu mà chị đã thỏa thuận với tên Trung đội trưởng và một số binh lính trực trước đó) đã bắn vào Chị. Chị Trương Thị Xáng hy sinh nhưng toàn bộ cán bộ, chiến sỹ, du kích và nhân dân đã an toàn thoát khỏi trận càn.